BUURTSUPER

Tot en met de jaren negentig van de vorige eeuw was er een kleine supermarkt op de Kaap: de Extramarkt in de Tolhuislaan. Een échte buurtsuper met een bijbehorend vloeroppervlakte van 240 m2 en onderdeel van een franchiseketen. Maar het ging allemaal veranderen op Katendrecht en dus ook die supermarkt zou verdwijnen. Om met al die veranderingen om te kunnen gaan, werd een directieraad Katendrecht opgericht, bestaande uit de directeuren OBR, GHR, GW/MR en hoofd Ruimtelijke Ordening dS+V. In opdracht en onder supervisie van die directieraad is een ambtelijke verkenning gemaakt van de ontwikkelingsmogelijkheden van Katendrecht: de 'Verkenningennota Katendrecht' uit 1995. Deze nota werd o.a. besproken in de raadscommissie Stadsvernieuwing en Volkshuisvesting van 19 maart 1997:

Op 1 december 2000 meldde de deelgemeente Feijenoord bij monde van wijkmanager Sunil Bahadoersing (en uit zijn mond opgetekend door de Projectgroep Veilig van de gemeente Rotterdam) dat er overeenstemming was bereikt met Konmar dat er een grote Konmar-supermarkt aan de Delistraat gevestigd zou worden. Het wachten was nog op de nodige vergunningen, maar - zo benadrukte de wijkmanager - het gaat zeker door, alleen is nog niet bekend wanneer.

En in overeenstemming met een en ander werd in mei 2001 een folder in A3-formaat en kleurendruk uitgebracht: 'Katendrecht - een nieuwe thuishaven! Metamorfose van 'De Kaap''. Met daarin o.a. de volgende tekst:

Ja, het staat er echt:  Binnen afzienbare tijd moet het [Deliplein] echter veranderen in een buurtwinkelcentrum waar huidige en nieuwe Katendrechters hun dagelijkse boodschappen kunnen doen.
En dat het niet zómaar uit de duim gezogen was, bewees de colofon: "Opdrachtgever: de gemeente Rotterdam in samenwerking met [en daar volgden diverse projectontwikkelaars en ook De Nieuwe Unie]". O.K., er stond ook in kleinere lettertjes onder: "Aan de ideeën die tekstueel of visueel in deze folder zijn gepresenteerd, kunnen geen rechten worden ontleend". En als je de tekst nog eens goed doorlas stond er níet 'supermarkt' of 'buurtsuper', maar 'een buurtwinkelcentrum'. Maar dat maakt(e) natuurlijk niet uit: het gaat om een centrale concentratie van één of meer winkels voor die dagelijke boodschappen. En geheel in de lijn met de wat ook door de directieraad Katendrecht was geadviseerd en hetgeen ook was onderschreven door de raadsleden van de gemeente Rotterdam.

Er komt nog even een 'noodsupermarkt' op het Deliplein: Edah, overigens van dezelfde franchiser als de hiervóór genoemde Extramarkt. Maar van een totaal andere signatuur en met een vloeroppervlakte van 1.200 vierkante meter veel te groot voor Katendrecht en dus gedoemd te mislukken. Inderdaad valt na anderhalf jaar het doek.

En de deelgemeente Feijenoord komt met het volgende bericht:

Het doek valt écht. Want de redenering is 'briljant':

• het is altijd de bedoeling geweest dat dit plein aan de Delistraat een buurtwinkelcentrum zou worden;
• zo'n buurtwinkelcentrum heeft echter alleen kans van slagen als er ook een supermarkt gevestigd is;
• maar  zelfs een kleine supermarkt redt het niet op de Kaap;
• en dús komt er ook geen buurtwinkelcentrum.

Dat de behoefte aan die buurtsuper en al helemaal aan winkeltjes voor de dagelijkse levensbehoeften daarmee natuurlijk niet verdwenen was (zoals bijvoorbeeld blijkt in 2002 bij de 'Wijkschouw Katendrecht' en bij 'Aanbellen op Katendrecht' en in 2008 bij 'Senioren op de Kaap' en in 2009 in het 'Plan van Aanpak JES 2009'), zal niet verbazen.

Wat wél verbaast is, dat de deelgemeente zo maar eventjes het voorwerk van een aantal gerespecteerde gemeentelijke bedrijven en diensten de nek omdraait. In 1995 en 1997 wordt op grond van onderzoek geconstateerd dat er met de bouw van die 1.300 woningen voldoende volume voor een buurtgericht winkelcentrum in Katendrecht is. Terwijl de deelgemeente het over 'het hoofd boven water houden' heeft en heel pessimistisch doet over de toekomstige kansen van een buurtsupermarkt. En de deelgemeente heeft meteen al een andere invulling achter de hand: commerciële bedrijven in de dienstensector en de horeca.
Wat eveneens verbaast is, dat de deelgemeente op geen enkele wijze omgaat met de nadrukkelijke zowel ambtelijke als bestuurlijke conclusie dat een buurtwinkelcentrum gewenst is voor een aantrekkelijk woon- en leefklimaat op Katendrecht en daarmee tevens voorwaarde voor de woningbouw op Katendrecht.

Door er vanuit te gaan dat zo'n buurtwinkelcentrum er zelfs over 10 jaar ook wel niet zal komen, is de weg dan vrij om het vervolgens dus ook onmógelijk te maken dat zo'n buurtwinkelcentrum er ooit nog komt. Dat is, laten we het netjes zeggen, niet erg handig. En eigenlijk ook niet netjes naar de 'oude' en 'nieuwe' bewoners toe, tóch?

Maar die onhandigheid gaat dóór. Het OBR, het OntwikkelingsBedrijf Rotterdam, komt met een andere uitwerking. Dus géén buurtsuper, géén buurtwinkelcentrum. Ook geen commerciële bedrijven in de dienstensector. Maar voor échte Kansen op De Kaap moet je "culinair, cultureel en creatief ondernemen op het Deliplein". En "Duidelijke voorwaarden zijn kwaliteit, creativiteit en een publieksgerichte functie". Ja, inderdaad, een 'allegaartje'!

Zo komen er dus bedrijven op het Deliplein waar de meeste bewoners van Katendrecht niet op zitten te wachten. En waar wél behoefte aan is, komt er niet tot nauwelijks (al schijnt er uiteindelijk nu tóch een 'warme bakker' te komen). Ga zelf maar kijken. Noteer voor jezelf wat in het belang van de bewoner en/of van de wijk en wat bóvenwijks is. Noteer welke winkels en etablissementen open zijn en hoe de openingstijden liggen. Kijk naar het assortiment. En vraag je dan af hoe het komt dat het Deliplein na al die jaren, na al het geld van de Groeibriljant, na al het geld van de Kansenzône en na al het geld van het Pact op Zuid, nog steeds niet lééft ...

Hoe luidt dat gezegde ook alweer? Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald! En het is gewoon vals om dat dan over de hoofden van de ondernemers te doen, zoals in het geval van pionier van het eerste uur Hottie Sambal die het natuurlijk niet kon redden.

Bovendien ... waarom lijkt niemand zich te realiseren dat het achterland uiterlijk begin 2011 met vele zielen wordt uitgebreid? Want dan ligt er het brugje tussen Katendrecht en de Kop van Zuid. Gelet op de nieuwe welgestelden op beide schiereilanden is dit een interessante gedachte voor een grootgrutter uit het betere segment. (Qua draagvlak is het dus ook helemaal niet nodig dat er ook nog eens al dan niet drijvende woningen in de Maashaven en de Rijnhaven komen). Zou daar ondertussen niet eens actief beleid op moeten worden gezet? En moet niet vooral worden voorkómen dat ondertussen de geschíkte locaties aan óngeschikte ondernemers worden weggegeven?

Ja, er wórdt actief beleid op gezet. Gebaseerd op de mogelijkheden van Stadshavens en financieel mogelijk gemaakt door het Pact op Zuid wordt de zuidelijke centrumfunctie in Rotterdam Feijenoord ontwikkeld. Het Visiedocument 'Stad op Zuid' van februari 2009 heeft het daarbij over de kleinschalige functie van een eigen wijk onder de naam de 'Stad om de hoek'. Gericht op het als wijk selfsupporting kunnen zijn. En dat vergt nu eenmaal "een extra inspanning en voorinvestering in de voorzieningen (met name detailhandel, onderwijs, kinderopvang) die de 'Stad om de hoek' vormgeven".  Dat "het OBR druk bezig is met de invulling van de panden" valt nog steeds niet echt op en ook in dit Visiedocument wordt nog steeds geen afscheid genomen van de onzalige branchering "volgens het concept culinair, cultureel en creatief", maar de kansen voor een buursuper zijn tóch weer toegenomen ...

... zodat er, volgens diverse bronnen, kontakten zijn met AH, met C1000, met de Spar. Kontakten die niet echt soepel lijken te verlopen. Vandaar dat het juist zo aardig was dat het charmante initiatief van Piet Hekker daar doorheen fietse en vaste voet op Katendrecht leek te krijgen: zowel een kleinschalige buurtwinkel, de Warmoesmarkt, als een warme bakker annex eetgelegenheid, de Kantine Katendrecht. Hulde! Maar ... in september 2009 namen de geruchten hardnekkig toe dat in ieder geval die Warmoesmarkt er níet zou komen. Natuurlijk weer allerhande 'indianenverhalen'. Dat de initiatiefnemer zich teruggetrokken had. Dat er naast C1000 geen (zelfs kléine) buurtwinkel mag komen.

Feit is wel dat zeker voor een supermarkt het werken in franchise-verband een veilige (en daarmee voor de omgeving ook prettige) manier van ondernemen is. Van alle zelstandig startende ondernemers stopt ongeveer 65% binnen drie jaar, maar bij franchise ondernemers is dit percentage slechts 15%. AH, C1000, Edah, Extramarkt, Spar, Warmoesmarkt: het zijn (of waren) allemaal voorbeelden van franchise winkels. Er zijn in den lande nog enkele Extramarkten, maar een hechte organisatie is het niet meer. Edah werd als franchiseorganisatie in 2007 opgeheven en vanwege de verliesgevendheid konden een aantal winkels nog niet aan de straatstenen worden kwijtgeraakt. Er waren berichten over de reorganisatie bij Schuitema, de organisatie achter C1000. Binnen dat supergeweld is de Warmoesmarkt maar een heel kleine (maar qua opzet wel interessante) speler. Het lijkt erop dat eigenlijk alléén met Spar door de jaren heen goed gaat. De site van Spar leert ons dat het een grote en wereldwijde zelfstandige organisatie is, ooit in 1932 opgericht. (Overigens geestig dat volgens de site van Schuitema Spar in 1987 overgenomen is. Terwijl de Sperwergroep - opgericht in 1928 - in het jaarverslag meldt dat déze groep tot 6 oktober 2007 een belang van 90% in Spar had. Dat neemt niet weg dat Spar aantoonbaar een zelfstandige organisatie is, waarin de Sperwergroep een minderheidsbelang heeft). Dus was het op z'n minst interessant om ons vanuit Katendrecht eens wat meer in de Spar te verdiepen.

De Spar heeft er nadrukkelijk voor gekozen om de rol van buurtsuper te vervullen: een winkel op loopafstand ten behoeve van een wijk of buurt van 2.000 tot 4.000 inwoners, wat leidt tot een winkel met een vloeroppervlakte van tussen de 150 en 600 vierkante meter. Dus de ideale formule voor onze Kaap. Om die buurtsuperrol te kunnen blijven vervullen heeft Spar een aantal MeerMarkt winkels van de Prisma Food Group overgenomen en geïntegreerd. Verder is begonnen om de Attent Super binnen de 'buurt formule' een eigen plaats te geven. Doel is om uiteindelijk alle kleinere Spar vestigingen omgezet te hebben naar de Attent formule, om daarmee ook in het segment van de kleinere buurtsupers ook voldoende draagvlak te hebben. In 2008 waren er 332 Spar vestigingen en 118 Attent winkels in ons land. Nogmaals: Spar is dus dé oplossing voor de al jaren door ons allen gewenste buurtsuper.

Het is en blijft dan ook verbazingwekkend dat er nooit een Sparvestiging op Katendrecht is gekomen. Terwijl naar verluid dit bedrijf wel degelijk interesse heeft. Wie heeft die contacten gefrustreerd? Waar worden de beslissingen genomen om ervoor de zorgen dat Katendrecht juist géén buurtsuper krijgt?

Om maar duidelijk te zijn: ons kwam ter ore dat de Spar contact heeft opgenomen met de KBO, met de Katendrechtse Bewonersorganisatie. Het KBO heeft zeer correct het contact gelegd met de (toenmalig) sociaaleconomisch projecleider voor Katendrecht. Zij heeft het echter weer overgedragen aan de voor Kansen op de Kaap verantwoordelijke OBR-projectleider.

Dus de in Tilburg wonende sociaaleconomisch projectleider voor Katendrecht schuift het via via door naar de in Dordrecht wonende OBR-projectleider voor de Kaap: tsja, als je zélf buiten Rotterdam woont dan voel je de afwezigheid van een buurtsuper ergens in een wijk in Rotterdam natuurlijk niet als een gemis ...

Dan lezen we nog maar eens bovenstaande brief van de deelgemeente, waarin nadrukkelijk staat: "Nu blijkt dat zelfs dat dubbele aantal [van 7.300 inwoners] niet genoeg is voor een grote supermarkt om winstgevend te zijn". Dat zal best, maar daar ging het dus niet om. Het gaat om een kléine supermarkt, over een búúrtsuper. Moeten we die 'professionals', die goed betaalde beroepskrachten die zich met Katendrecht bezig houden, dan álles gaan voorkauwen? Moeten we dan uitleggen dat je een op buurtsupers gerichte organisatie die zich aanmeldt juist met égards en over de (bestaande) rode loper moet bínnenhalen? En dat de afstandelijke houding van en namens de gemeente de kans op 'onze' buurtsuper ronduit heeft verslechterd?

En ondertussen blijft zo'n buurtwinkel wél de grote wens van de inwoners van Katendrecht. Zie bijvoorbeeld de snelle inventarisatie die de deelgemeente c.a. in de week van 15 t/m 19 maart 2010 uitvoerde in het kader van Schoon & Heel.

Half februari 2010 kregen wij het signaal dat een ondernemer hier op Katendrecht weer voor de zoveelste keer kontakt had gehad met het OBR. Hij is - al minimaal twee jaar! - bereid om een buurtsuper, een warme bakkerij of een avondwinkel op of rond het Deliplein te beginnen. Het OBR heeft de boot echter steeds weer afgehouden en nu werd hem gemeld dat alle nu nog leegstaande bedrijfsruimten van het OBR verhuurd of in ieder geval aan aspirant huurders toegezegd zijn - zodat er op papier niets meer leeg staat!

Of dat al dan niet voor alle nog leegstaande bedrijfsruimten geldt, feit is dat enkele dagen later beweging te bespeuren was in de bedrijfsruimte aan de Sumatraweg 22 en werd er zelfs een vitrine geplaatst. Er gingen zelfs geruchten dat er een opening op komende wegen was. Zodat wij daar achteraan zijn gegaan en op 20 maart meldde de heer Hekker persoonlijk dat de buurtwinkel er zou komen. En op 14 april 2010 was de opening een feit! Lees verder op de pagina Warmoesmarkt.

Hulde dus voor Piet Hekker en Sacha Homan. Jammer dat 'de overheid' daar al die tijd dan zo schimmig over doet. Want een groot deel van de irritatie over het gebrek aan voorzieningen zit ook in de houding van en het gebrek aan informatieverstrekking door mensen als genoemde projectleiders.

Zie ook het artikel in Wijkkrant De Kaap.

[weer terug naar boven]

[weer terug naar de algemene index]